Herkomstonderzoek naar museale collecties in verband met roof, confiscatie of gedwongen verkoop in de periode 1933-1945

menu Skip over navigation | Sla menu over

Gemeentemuseum Den Haag

naar museumoverzicht

Gemeentemuseum Den Haag

Stadhouderslaan 41 2517 HV Den Haag www.gemeentemuseum.nl

Onderzoeksresultaten

Dit museum heeft 19 objecten met een mogelijk problematische herkomstgeschiedenis.

Resultaat van dit onderzoek

Het museum heeft geconstateerd dat zich een aantal kunstvoorwerpen in de collectie bevindt met een problematische herkomstgeschiedenis.

De volgende kunstwerken werden reeds gemeld in het eindverslag van het museumonderzoek 1940-1948, de Eindrapportage Herkomst & Restitutie, december 2000:

  • Albarello, verworven in mei 1936 op een veiling bij Julius Böhler te München en afkomstig uit de collectie van de joodse verzamelaar Margarete Oppenheim.
  • Een zilveren bekerschroef van Andries Grill en een schaal van islamitisch aardewerk, verworven in 1937 bij het Berlijnse veilinghuis van Paul Graupe, afkomstig uit de geconfisqueerde collectie van de verzamelaar Emma Budge.

Twee schilderijen en vier borstelruggen werden in 1942 geveild bij het Haagse veilinghuis Van Marle & Bignell en zijn afkomstig uit de collectie van de joodse mevrouw S.E.L. Larsen-Menzel. Deze objecten werden in 1939 aan het museum in bruikleen gegeven aangezien de eigenares met haar kinderen naar de Verenigde Staten vertrok. In 1942 werden ze als vijandelijk bezit in beslag genomen en ter veiling gebracht waar ze door kunsthandel Sala gekocht werden. Hoe de objecten weer in het museum terecht kwamen is niet duidelijk.

  • Jan Toorop, In de Nes. 1889. Olieverf op doek, 76,5 x 77,5 cm.
  • Marius Bauer, Oosters straatje. Olieverf op doek, 76 x 135 cm.
  • Vier borstelruggen

Bij het huidige onderzoek kwam nog een aantal objecten met een mogelijk problematische herkomstgeschiedenis tevoorschijn. Twee schilderijen en zes tekeningen zijn afkomstig uit de voormalige collectie van J. Goudstikker. In oktober 1940 zijn deze schilderijen en tekeningen in opdracht van Alois Miedl, die de kunsthandel dat jaar overnam, geveild bij het Amsterdamse veilinghuis Frederik Muller & Co.:

  • Jan Sluijters, Neger met gele lendedoek. 1914. Olieverf op doek, 127,3 x 94,8 cm.
  • George Breitner, Damesportret met roze blouse. 1890. Olieverf op doek, 194 x 87,5 cm.
  • Jan Toorop, De arbeid in de kaarsenfabriek te Gouda, zes tekeningen uit een serie van twaalf. De andere zes tekeningen werden verworven door het Stedelijk Museum te Amsterdam.

Omdat het Haags Gemeentemuseum in opdracht van de gemeente Den Haag voor het museumonderzoek in 1998/1999 uitvoerig herkomstonderzoek heeft gedaan over de periode 1935-1956, heeft het zich voor het huidige onderzoek beperkt tot de verwervingen uit de periode 1933-1935 en de verwervingen in de jaren na 1956-heden. Het museum heeft laten weten dat voor de eerstgenoemde periode een inventarisatie is gemaakt van de aanwinsten en dat de periode na 1956 globaal bekeken is. Daarvoor zijn jaarverslagen, stamboeken en correspondentie doorgelopen.

Bij het huidige onderzoek werd van twee schilderijen geconstateerd dat ze in 1942 bij respectievelijk Van Marle & Bignell en Frederik Muller waren geveild. In 1980 kwamen ze door een schenking in het museum terecht:

  • Floris Verster, Witdelftse vaas en kom met viooltjes. 1923. Olieverf op paneel, 34,5 x 24,5 cm.
  • Matthijs Maris, Landschap met boerenschuren. 1860. Olieverf op paneel, 29,8 x 42 cm.

Informatie uit eerder onderzoek (Rapport Museale verwervingen 1940-1948)

Het onderzoek vond plaats in opdracht van de gemeente Den Haag en werd uitgevoerd tussen 1999 en 2000, waardoor niet alle resultaten in het eerdere rapport verschenen zijn. Als bronnen voor het onderzoek dienden jaarverslagen, stamboeken (oude) inventariskaarten en bruikleenakten zoals die bewaard worden in het Gemeentearchief te Den Haag.

Het Gemeentemuseum Den Haag heeft naar aanleiding van het herkomstonderzoek 1940-1948 een aantal rapportages gepubliceerd. De definitieve eindrapportage van het onderzoek Herkomst&Restitutie werd in januari 2001 aan de gemeente aangeboden.
Het museum meldt dat de werken die tot het bruikleen Stokvis behoren en sinds de Tweede Wereldoorlog helaas spoorloos verdwenen zijn, nog altijd vermeld staan op de lijst van vermiste werken bij het Art Loss Register. De objecten van Emanuel Vita Israel zijn in 2007 aan de erfgenamen gerestitueerd. De andere objecten waarvan destijds een problematische herkomstgeschiedenis werd vastgesteld, zijn nu weer in het verslag opgenomen.

Bekijk de reactie van het Gemeentemuseum Den Haag in het rapport Museale verwervingen 1940-1948 dat verscheen in 1999 naar aanleiding van het eerdere museumonderzoek.

Over dit museum en de collectie

Het Gemeentemuseum Den Haag bezit een grote internationale verzameling moderne kunst. Ook kunstnijverheid, oosterse en westerse keramiek, glas en zilver maken deel uit van de gemeentelijke collectie.

Objecten

Albarello

Albarello

Kunstenaar/ Vervaardiger
Anoniem (Spanje)
Titel
Albarello
Jaartal
Circa 1400-1500
Techniek
Aardewerk, polychroom decor
Afmetingen
h. 29,7 cm, Ø12,8 cm
Inventarisnummer
OCE-1936-0003
Categorie
Kunstnijverheid
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Deze albarello behoorde tot de collectie van het joodse verzamelaarsechtpaar Oppenheim. 

Toelichting

De familie Oppenheim...

meer informatie

Bekerschroef

Bekerschroef

Kunstenaar/ Vervaardiger
Andries Grill
Titel
Bekerschroef
Jaartal
1642
Techniek
Zilver, gedeeltelijk verguld, gegoten en geciseleerd
Afmetingen
h. 25,5 x b. 10,9 x d. 10 cm
Inventarisnummer
OME-1937-0002
Beschrijving

Bekerschroef, stam Bacchus op de ton, voet en bol versierd met kwabornamenten en dolfijnkoppen

Categorie
Kunstnijverheid
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

De bekerschroef behoorde tot de geconfisqueerde collectie van de erven Emma Budge.

Toelichting

Deze bekerschroef is afkomstig uit de collectie...

meer informatie

Schaal met viervoeter

Schaal met viervoeter

Kunstenaar/ Vervaardiger
Anoniem (Sultanabad)
Titel
Schaal met viervoeter
Jaartal
14e eeuw
Techniek
Kiezelaardewerk, slib en glazuur
Afmetingen
h. 5 cm, Ø 20,5 cm
Inventarisnummer
OCE-1937-0012
Categorie
Kunstnijverheid
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

De schaal behoorde tot de geconfisqueerde collectie van de erven Emma Budge. 

Toelichting

Deze schaal is afkomstig uit de collectie van...

meer informatie

Borstelrug geribd met bloemdecor

Borstelrug geribd met bloemdecor

Kunstenaar/ Vervaardiger
Anoniem
Titel
Borstelrug geribd met bloemdecor
Jaartal
Circa 1675-1724
Techniek
Faience/polychroom, groot vuur
Afmetingen
l. 19 (incl. ring) x b. 10,3 x h. 4,5 cm
Inventarisnummer
OCE-1942-0089
Categorie
Kunstnijverheid
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Deze borstelrug behoorde tot de geconfisqueerde collectie van Hans Ludwig Larsen.

Toelichting

Hans Ludwig Larsen was van joods Duitse origine en...

meer informatie

Borstelrug met bloemvaasdecor

Borstelrug met bloemvaasdecor

Kunstenaar/ Vervaardiger
Anoniem
Titel
Borstelrug met bloemvaasdecor
Jaartal
Circa 1700-1749
Techniek
Faience/polychroom, klein vuur
Afmetingen
l. 15,4 x b. 8,9 x h. 3,1 cm
Inventarisnummer
OCE-1942-0091
Categorie
Kunstnijverheid
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Deze borstelrug behoorde tot de geconfisqueerde collectie van Hans Ludwig Larsen.

Toelichting

Hans Ludwig Larsen was van joods Duitse origine en...

meer informatie

Borstelrug met chinoiserie-decor met bloemvaasdecor

Borstelrug met chinoiserie-decor met bloemvaasdecor

Kunstenaar/ Vervaardiger
Anoniem
Titel
Borstelrug met chinoiserie-decor met bloemvaasdecor
Jaartal
Circa 1700-1749
Techniek
Faience, groot vuur
Afmetingen
l. 16,3 x b. 10 cm
Inventarisnummer
OCE-1942-0090
Categorie
Kunstnijverheid
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Deze borstelrug behoorde tot de geconfisqueerde collectie van Hans Ludwig Larsen.

Toelichting

Hans Ludwig Larsen was van joods Duitse origine en...

meer informatie

Borstelrug met chinoiserie-decor

Borstelrug met chinoiserie-decor

Kunstenaar/ Vervaardiger
Anoniem
Titel
Borstelrug met chinoiserie-decor
Jaartal
Circa 1700-1730
Techniek
Faience/polychroom, klein vuur
Afmetingen
l. 14,8 x b. 8,5 x h. 3,4 cm
Inventarisnummer
OCE-1942-0088
Categorie
Kunstnijverheid
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Deze borstelrug behoorde tot de geconfisqueerde collectie van Hans Ludwig Larsen.

Toelichting

Hans Ludwig Larsen was van joods Duitse origine en...

meer informatie

Damesportret met roze blouse

Damesportret met roze blouse

Kunstenaar/ Vervaardiger
George Hendrik Breitner
Titel
Damesportret met roze blouse
Jaartal
1890
Techniek
Olieverf op doek
Afmetingen
194 x 87,5 cm
Inventarisnummer
SCH 1980-0016
Categorie
Schilderijen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Dit schilderij is afkomstig uit de vooroorlogse collectie van de joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker.

Toelichting

Het schilderij behoorde...

meer informatie

In de Nes

In de Nes (Nachtleven)

Kunstenaar/ Vervaardiger
Jan Toorop
Titel
In de Nes (Nachtleven)
Jaartal
1889
Techniek
Olieverf op doek
Afmetingen
76,5 x 77,5 cm
Inventarisnummer
SCH-1939-0023
Categorie
Schilderijen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Het schilderij behoorde tot de geconfisqueerde collectie van Hans Ludwig Larsen.

Toelichting

Hans Ludwig Larsen was van joods Duitse origine en...

meer informatie

Landschap met boerenschuren

Landschap met boerenschuren

Kunstenaar/ Vervaardiger
Matthijs Maris
Titel
Landschap met boerenschuren
Jaartal
Circa 1860
Techniek
Olieverf op papier
Afmetingen
29,8 x 42 cm
Inventarisnummer
SCH-1980-0018
Categorie
Schilderijen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Het is niet bekend uit welke oud-Haagsche verzameling dit schilderij afkomstig is. 

Toelichting

Het is niet bekend uit welke oud-Haagsche...

meer informatie

Neger met gele lendedoek

Neger met gele lendedoek

Kunstenaar/ Vervaardiger
Jan Sluijters
Titel
Neger met gele lendedoek
Jaartal
1914
Techniek
Olieverf op doek
Afmetingen
127,3 x 94,8 cm
Inventarisnummer
SCH-1980-0021
Categorie
Schilderijen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Dit schilderij is afkomstig uit de vooroorlogse collectie van de joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker.

Toelichting

Het schilderij behoorde...

meer informatie

Oosters straatje

Oosters straatje

Kunstenaar/ Vervaardiger
Marius Bauer
Titel
Oosters straatje
Jaartal
1889
Techniek
Olieverf op doek
Afmetingen
76 x 135 cm
Inventarisnummer
SCH-1939-0010
Categorie
Schilderijen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Het schilderij behoorde tot de geconfisqueerde collectie van Hans Ludwig Larsen.

Toelichting

Hans Ludwig Larsen was van joods Duitse origine en...

meer informatie

Witdelftse vaas en kom met viooltjes

Witdelftse vaas en kom met viooltjes

Kunstenaar/ Vervaardiger
Floris Verster
Titel
Witdelftse vaas en kom met viooltjes
Jaartal
1923
Techniek
Olieverf op doek
Afmetingen
34,5 x 24,5 cm
Inventarisnummer
SCH-1980-0014
Categorie
Schilderijen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Het is niet bekend van wie Nederveen Boersma het schilderij heeft verworven.

Toelichting

Door Nederveen Boersma zijn veel verschillende...

meer informatie

De expeditie

De expeditie

Kunstenaar/ Vervaardiger
Jan Toorop
Titel
De expeditie
Jaartal
1905
Techniek
Papier, pastel, conté
Afmetingen
560 x 480 mm
Inventarisnummer
TEK-1940-0115
Categorie
Tekeningen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Deze tekeningen zijn afkomstig uit de vooroorlogse collectie van de joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker.

Toelichting

De zes tekeningen...

meer informatie

De gietsters

De gietsters

Kunstenaar/ Vervaardiger
Jan Toorop
Titel
De gietsters
Jaartal
1905
Techniek
Papier, pastel, conté
Afmetingen
544 x 483 mm
Inventarisnummer
TEK-1940-0112
Categorie
Tekeningen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Deze tekeningen zijn afkomstig uit de vooroorlogse collectie van de joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker.

Toelichting

De zes tekeningen...

meer informatie

De perskamer

De perskamer

Kunstenaar/ Vervaardiger
Jan Toorop
Titel
De perskamer
Jaartal
1905
Techniek
Papier, pastel, conté
Afmetingen
561 x 473 mm
Inventarisnummer
TEK-1940-0110
Categorie
Tekeningen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Deze tekeningen zijn afkomstig uit de vooroorlogse collectie van de joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker.

Toelichting

De zes tekeningen...

meer informatie

De roerkuip

De roerkuip

Kunstenaar/ Vervaardiger
Jan Toorop
Titel
De roerkuip
Jaartal
1905
Techniek
Papier, pastel, conté
Afmetingen
564 x 482 mm
Inventarisnummer
TEK-1940-0111
Categorie
Tekeningen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Deze tekeningen zijn afkomstig uit de vooroorlogse collectie van de joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker.

Toelichting

De zes tekeningen...

meer informatie

De rogneerkamer

De rogneerkamer

Kunstenaar/ Vervaardiger
Jan Toorop
Titel
De rogneerkamer
Jaartal
1905
Techniek
Papier, pastel, conté
Afmetingen
480 x 567 mm
Inventarisnummer
TEK-1940-0113
Categorie
Tekeningen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Deze tekeningen zijn afkomstig uit de vooroorlogse collectie van de joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker.

Toelichting

De zes tekeningen...

meer informatie

De smelterij

De smelterij

Kunstenaar/ Vervaardiger
Jan Toorop
Titel
De smelterij
Jaartal
1905
Techniek
Papier, pastel, conté
Afmetingen
566 x 471 mm
Inventarisnummer
TEK-1940-0114
Categorie
Tekeningen
Museum
Gemeentemuseum Den Haag

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Deze tekeningen zijn afkomstig uit de vooroorlogse collectie van de joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker.

Toelichting

De zes tekeningen...

meer informatie