Herkomstonderzoek naar museale collecties in verband met roof, confiscatie of gedwongen verkoop in de periode 1933-1945

menu Skip over navigation | Sla menu over

Voormalig onderzoek 1940-1948

naar onderzoeksoverzicht

Voorheen bekend als

Instituut Collectie Nederland (ICN)

Postbus 16003800 BPAmersfoort

Reactie Museum

Het Instituut Collectie Nederland (ICN) meldt dat het momenteel de verwervingen van het Rijk in de jaren 1940-1948 bestudeert voor zover ze niet in beheer zijn overgedragen aan een andere instelling. Het doel is vast te stellen of in de genoemde periode sprake is geweest van problematische aanwinsten. Dit onderzoek betreft niet de zogeheten NK-collectie: de herkomstgeschiedenis van deze categorie kunstwerken wordt in opdracht van de Inspectie Cultuurbezit van het Ministerie van OCenW onderzocht door het Bureau Herkomst Gezocht.

In de periode 1940-1948 zijn door het Rijk ongeveer 3400 kunstwerken verworven (exclusief de NK-collectie). Hieronder bevinden zich circa 2100 bladen grafisch werk van Willem Witsen. De circa 20 schenkingen bestaan vooral uit collecties 17e-19e- eeuwse familieportretten en betreffen samen ongeveer 230 werken. Het merendeel van de verwervingen zijn echter aankopen (ca. 1070), waarvan een deel werk is dat in de jaren 1946-1948 met gelden van de contraprestatieregeling is gekocht (ca. 160 werken).

Bij het onderzoek zal, als er geen problemen met de herkomstgeschiedenis te verwachten zijn, voor een groepsgewijze benadering worden gekozen. Mocht evenwel reden zijn om te denken aan een dubieuze herkomst dan zal op object-niveau onderzoek worden gedaan. Het onderzoek zal worden uitgevoerd onder leiding van Fransje Kuyvenhoven van het ICN.  

Aanvullende reactie

Het ICN heeft de commissie het eindverslag van het project Verwervingen van kunstvoorwerpen door de Staat der Nederlanden in de periode 1940-1948 zoals thans beheerd door het Instituut Collectie Nederland toegestuurd. Daaruit blijkt dat het onderzoek zich geconcentreerd heeft op vijf categorieën objecten (in het totaal 3339 objecten): C-nummers (schenkingen en legaten), K-nummers (aankopen sinds 1932 door de Ministeries), R-nummers (oud-rijksbezit tot 1949, aankopen en schenkingen tot 1959 en overdrachten van Domeinen, Rijksgebouwendienst en Ministeries), SZ-nummers (aankopen in het kader van de BKR-regeling,1946-1975) en W-nummers (legaat Schorr-Witsen). Het onderzoek heeft zich toegespitst op de C-, K-, R-nummers omdat bleek dat de overige categorieën geen werken van problematische herkomst bevatten. Onder de K-nummers bevinden zich twee werken van Else Berg (K7 - Vrouw met gele hoofddoek en K1093 - Vrouwen op een markt te Split) die een problematische herkomst hebben. Het ICN acht teruggave van deze werken aan de nazaten van Else Berg aan de orde. Naar een aantal K-nummers wordt nog nader onderzoek verricht, evenals naar een aantal C-nummers. Ook onder de R-nummers bevinden zich een aantal werken waarvan bij nader onderzoek zou kunnen blijken dat ze een problematische herkomst hebben. De uitvoerige documentatie in het verslag vermeldt alle tot nu toe bekende informatie over deze werken.

ln het themanummer van Jong Holland,'Kunst in de Tweede Wereldoorlog' mei 2001 (nr. 2) wordt een artikel gepubliceerd over DVK, 'Kultuurkamer en Joodse kunstenaars'van de hand van Fransje Kuyvenhoven.