Herkomstonderzoek naar museale collecties in verband met roof, confiscatie of gedwongen verkoop in de periode 1933-1945

menu Skip over navigation | Sla menu over

Stadsarchief Amsterdam

naar museumoverzicht

Stadsarchief Amsterdam

Vijzelstraat 32 1017 BC Amsterdam www.stadsarchief.amsterdam.nl

Onderzoeksresultaten

Het Stadsarchief heeft 8 objecten met een mogelijk problematische herkomstgeschiedenis.

Resultaat van dit onderzoek

Voor het herkomstonderzoek, dat zich vooral richtte op de museale collectie van het archief, dat wil zeggen in het bijzonder op de tekeningen, raadpleegde het Stadsarchief onder meer de interne stukken: journalen, jaarverslagen, correspondentie met betrekking tot de aanwinsten en het Memoriënarchief van de gemeentesecretaris A. le Cosquino de Bussy. Ook werd (mede door een van de onderzoekers van de Museumvereniging) onderzoek gedaan in het RKD en het archief van de SNK. Lastig bij het onderzoek in het Stadsarchief  is dat de wijze van registreren in een archief veel beknopter is dan in een museale instelling.

Het Stadsarchief meldt dat als gevolg van het herkomstonderzoek acht problematische verwervingen  in de omvangrijke collectie zijn aangetroffen. Het betreft onder andere drie tekeningen die afkomstig zijn uit de verzameling van Siegfried Paul Daniël May en zijn echtgenote Rosine Mariane May-Fuld:

  • Caspar Philips Jacobsz, De Weteringpoort aan de stadzijde
  • Paulus van Liender, Het IJ bij het Blauwhoofd
  • Hermanus Petrus Schouten, Het Lutherse Diaconie Huys tot Amsterdam

Deze collectie werd na de zelfmoord van het echtpaar May in mei 1940 door de Duitsers geconfisqueerd en in oktober en december 1941 bij Frederik Muller geveild.

De tekeningen van Caspar Philips Jacobsz. en van Paulus van Liender zijn onderdeel van de collectie Van Eeghen. Het derde problematische werk, bovengenoemde tekening van H.P. Schouten, is in december 1941 - op de tweede veiling van de geconfisqueerde collectie May-Fuld - door het Stadsarchief gekocht. Het Stadsarchief heeft inmiddels contact opgenomen met de erven van het echtpaar May-Fuld .

Bij het huidige onderzoek werd ook de periode 1940-1948 opnieuw bekeken. Er werd een aankoop gesignaleerd die vragen oproept omtrent de herkomst, maar die niet verder geduid kon worden. In juli 1942 werden zes tekeningen gekocht. De koop werd in de journalen genoteerd als ‘Uit de hand gekocht’. De registratie valt op omdat deze afwijkt van wat gebruikelijk is. De typering ‘uit de hand gekocht’ komt in en rond deze periode niet voor. Altijd wordt wel, hoe summier ook, een verkoper genoemd. Dat de verkoper anoniem blijft, is vreemd. De aankoop zelf is bijzonder, gezien het feit dat het kwalitatief goede tekeningen betreft. Dit roept vragen op over de omstandigheden waarin deze aankoop werd gedaan. Er is in de correspondentie en in de financiële archivalia gezocht naar aanvullende informatie over deze aankoop, maar deze is niet aangetroffen. Op de tekeningen zelf zijn geen herkomstgegevens gevonden die naar een vorige eigenaar leiden. De volgende tekeningen werden bij deze aankoop verworven en konden geïdentificeerd worden in de collectie:

  • Anoniem (mogelijk Gerrit Lamberts), Schreijerstoren en IJgezicht
  • Jacobus Kops (in journaal genoteerd als H.P. Schouten), Schutsluisje Leidseplein
  • Hendrik Tavenier, Blauwhoofd
  • Barend Cornelis Koekkoek, Buiten de Zaagpoort
  • Simon Fokke of Paulus Constantijn la Fargue (in journaal als Jan de Beijer), Huis en sluisje einde Kadijk (identificatie van deze tekening als behorend tot deze aankoop is niet helemaal zeker)

Eén tekening werd in het journaal vermeld maar kon in de collectie niet worden geïdentificeerd:

  • Hermanus Petrus Schouten, Nieuwmarkt met Waag

Informatie uit eerder onderzoek (Rapport Museale verwervingen 1940-1948)

Het Stadsarchief heeft deelgenomen aan het museumonderzoek in 1999, maar in het huidige onderzoek bleek dat toen niet naar veilingaankopen is gekeken. Deze aanwinsten zijn nu alsnog onderzocht. Echter, de onderzochte veilingcatalogi gaven nauwelijks informatie over de inbrenger.

Bekijk de reactie van het Stadsarchief Amsterdam in het rapport Museale verwervingen 1940-1948 dat verscheen in 1999 naar aanleiding van het eerdere museumonderzoek.

Over dit museum en de collectie

In de collectie van het Stadsarchief bevinden zich gemeentelijke- en particuliere archieven, maar ook belangrijke collecties waaronder collecties  met (museale ) foto’s, prenten en tekeningen. Het archief houdt regelmatig tentoonstellingen, waarbij onderdelen van de collectie worden getoond.

Objecten

De Weteringpoort aan de stadzijde

De Weteringpoort aan de stadzijde

Kunstenaar/ Vervaardiger
Caspar Philips Jacobsz.
Titel
De Weteringpoort aan de stadzijde
Jaartal
1764
Techniek
Pen en penseel in bruin
Afmetingen
253 x 357 mm
Inventarisnummer
10055/163
Categorie
Tekeningen
Museum
Stadsarchief Amsterdam

Onderzoeksresultaten

Conclusie

De tekening is verworven op de veiling van de collectie van het joodse echtpaar May-Fuld.

Toelichting

Deze tekening is, evenals de tekeningen...

meer informatie

Het IJ bij het Blauwhoofd

Het IJ bij het Blauwhoofd

Kunstenaar/ Vervaardiger
Paulus van Liender
Titel
Het IJ bij het Blauwhoofd
Jaartal
1762
Techniek
Tekening, penseel in bruin
Afmetingen
232 x 371 mm
Inventarisnummer
10055/161
Categorie
Tekeningen
Museum
Stadsarchief Amsterdam

Onderzoeksresultaten

Conclusie

De tekening is verworven op de veiling van de collectie van het joodse echtpaar May-Fuld.

Toelichting

Deze tekening is, evenals de tekeningen...

meer informatie

Het Lutherse Diaconie Huys tot Amsterdam

Het Lutherse Diaconie Huys tot Amsterdam

Kunstenaar/ Vervaardiger
Hermanus Petrus Schouten
Titel
Het Lutherse Diaconie Huys tot Amsterdam
Jaartal
Circa 1772
Techniek
Potlood, pen en penseel in grijs en zwart
Afmetingen
257 x 354 mm
Inventarisnummer
10097/2346
Beschrijving

De tekening is aan de achterkant in potlood overgetrokken en doorgegriffeld voor de prent in de Atlas van Fouquet.

Categorie
Tekeningen
Museum
Stadsarchief Amsterdam

Onderzoeksresultaten

Conclusie

De tekening is verworven op de veiling van de collectie van het joodse echtpaar May-Fuld.

Toelichting

Deze tekening is, evenals de tekeningen...

meer informatie

Huis en sluisje einde Kadijk

Huis en sluisje einde Kadijk

Kunstenaar/ Vervaardiger
Simon Fokke of Paulus Constantijn la Fargue (in journaal als Jan de Beijer)
Titel
Huis en sluisje einde Kadijk
Jaartal
1756
Techniek
Pen en penseel in grijs, op zeer zwaar papier
Afmetingen
150 x 243 mm
Inventarisnummer
10097/2351
Categorie
Tekeningen
Museum
Stadsarchief Amsterdam

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Het is onbekend van wie het Stadsarchief de tekening heeft verworven.

Toelichting

In juli 1942 zijn door het Stadsarchief zes tekeningen...

meer informatie

Blauwhoofd

Blauwhoofd

Kunstenaar/ Vervaardiger
Hendrik Tavenier
Titel
Blauwhoofd
Jaartal
1785
Techniek
Pen in zwart, penseel in grijs, opschrift pen in bruin
Afmetingen
169 x 290 mm
Inventarisnummer
Collectie 10097/2349
Categorie
Tekeningen
Museum
Stadsarchief Amsterdam

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Het is onbekend van wie het Stadsarchief de tekening heeft verworven.

Toelichting

In juli 1942 zijn door het Stadsarchief zes tekeningen...

meer informatie

Buiten de Zaagpoort

Buiten de Zaagpoort

Kunstenaar/ Vervaardiger
Barend Cornelis Koekkoek
Titel
Buiten de Zaagpoort
Jaartal
z.j.
Techniek
Pen in bruin, penseel in grijs, potlood op velijnpapier
Afmetingen
187 x 241 mm
Inventarisnummer
10097/2350
Categorie
Tekeningen
Museum
Stadsarchief Amsterdam

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Het is onbekend van wie het Stadsarchief de tekening heeft verworven. 

Toelichting

In juli 1942 zijn door het Stadsarchief zes tekeningen...

meer informatie

Schreijerstoren en IJgezicht

Schreijerstoren en IJgezicht

Kunstenaar/ Vervaardiger
Anoniem (mogelijk Gerrit Lamberts)
Titel
Schreijerstoren en IJgezicht
Jaartal
Circa 1800
Techniek
Pen in bruin, penseel in kleur over zwart krijt
Afmetingen
178 x 307 mm
Inventarisnummer
10097/2347
Categorie
Tekeningen
Museum
Stadsarchief Amsterdam

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Het is onbekend van wie het Stadsarchief de tekening heeft verworven.

Toelichting

In juli 1942 zijn door het Stadsarchief zes tekeningen...

meer informatie

Schutsluisje Leidseplein

Schutsluisje Leidseplein

Kunstenaar/ Vervaardiger
Jacobus Kops (in journaal als Hermanus Petrus Schouten)
Titel
Schutsluisje Leidseplein
Jaartal
Circa 1755-1773
Techniek
Zwart krijt, pen en penseel in grijs
Afmetingen
244 x 360 mm
Inventarisnummer
10097/2348
Categorie
Tekeningen
Museum
Stadsarchief Amsterdam

Onderzoeksresultaten

Conclusie

Het is onbekend van wie het Stadsarchief de tekening heeft verworven.

Toelichting

In juli 1942 zijn door het Stadsarchief zes tekeningen...

meer informatie