Herkomstonderzoek naar museale collecties in verband met roof, confiscatie of gedwongen verkoop in de periode 1933-1945

menu Skip over navigation | Sla menu over

Odalisque

naar museum

Odalisque

Kunstenaar/ Vervaardiger
Henri Matisse
Titel
Odalisque
Jaartal
z.j. [1921]
Techniek
Verf op doek
Afmetingen
61,4 x 74,4 cm
Inventarisnummer
A 795
Categorie
Schilderijen

Museum

Stedelijk Museum Amsterdam

Conclusie

Het schilderij werd vlak voor of in het begin van de oorlog, samen met twee andere schilderijen, door Albert Stern in bewaring gegeven bij het museum. In oktober 1940 werden de schilderijen op naam gezet van L. Bangma. Waarom Stern afstand van het schilderij gedaan heeft is niet duidelijk.

Toelichting

Het schilderij is in 1941 door het Stedelijk Museum gekocht van L. Bangma uit Santpoort. Op de rekening van Bangma, van 19 juli 1941, staat: '1 Schilderij "Odaliske" van Henri Matisse ƒ5000.- excl: O.B.' Elders in het archief wordt als eigenaar ‘Hr Stern Bangma’ genoemd. Albert Stern was een Duits joodse handelaar in textiel, mede-eigenaar van de firma Graumann & Stern uit Berlijn, Lieuwe Bangma was de Nederlandse vertegenwoordiger van deze firma. Hoewel de drie schilderijen in oktober 1940 op naam van L. Bangma kwamen te staan, tekende Albert Stern in maart 1941 samen met Bangma het uitreçu toen de drie werken uit bewaring werden teuggenomen. De heer Bangma verkocht het schilderij een paar maanden later aan het Stedelijk Museum.

Albert Stern kocht het schilderij van Matisse mogelijk bij Galerie Alfred Flechtheim te Berlijn. Op de achterkant van het schilderij bevindt zich een etiket van galerie Flechtheim, met de nummers 1215, 4189, 14112 en de titel ‘Odalis[...]’. In 1930 hield Flechtheim in Berlijn een tentoonstelling met werken van Matisse, Braque en Picasso uit Duits bezit. In de lijst met tentoongestelde werken wordt weer Die Odaliske genoemd, de datering is nu echter 1923. In de tentoonstellingscatalogus bedankt Flechtheim Albert Stern voor het tot stand komen van de tentoonstelling. Het zou dus mogelijk zijn dat Flechtheim het werk inmiddels aan Stern had verkocht.

Albert Abraham Stern (geb. Grätz 1861) en zijn echtgenote, Marie Ebstein (geb. Breslau 1878), waren begin 1937 vanuit Berlijn naar Nederland gevlucht. Albert Stern kwam op 18 januari 1945 om het leven in Laufen-Salzach. Mevrouw Stern-Ebstein overleefde de oorlog en verhuisde in de zomer van 1946 naar Manchester. Het echtpaar had een zoon en een dochter.

Het echtpaar Bangma heeft zich tijdens en na de oorlog ontfermd over de twee kleinkinderen van Albert Stern.

Er is contact opgenomen met de familieleden van Albert Stern.

Dit werk Odalisque komt ook voor onder een andere titel: Bajadère.

Reconstructie herkomst

? <> 1940-10-18
Albert Stern (collectie), Berlijn / Amsterdam

Inventaris museum

1940-10-18 <> 1941-07-19
Lieuwe Bangma (collectie), Santpoort

Inventaris museum

1941-07-19
Aankoop museum van de heer L. Bangma

Inventaris museum

1941-07-19 <> heden
Stedelijk Museum